Kargo ücreti nasıl hesaplanır ve faturan neden büyük çıkıyor

«Bu ay 62 kargo gönderdim, ciro fena değildi, ama elimde para yok.»

Sebebi kargo faturasında ve muhtemelen senin kafandaki hesapla uyuşmuyor. Kargo ücreti, gerçek kilo ile desi değerinin hangisi büyükse onun üzerinden hesaplanır. Yurtiçi gönderilerde desi, (en × boy × yükseklik) / 3000 formülüyle bulunur, ölçüler santimetre cinsindendir. Desi başına ödediğin rakam ise yayımlanmış bir fiyat değil, aylık gönderi hacmine ve ortalama desine bağlı bir sözleşme fiyatıdır. Yani aynı kutuyu iki satıcı iki farklı fiyata gönderiyor, ve aradaki fark pazarlıktan geliyor.

Denizli'de ev tekstili satan Okan'ın ortalama sepeti 790 ₺. Kontrol ettiği ayda 62 sipariş çıkarmış, yaklaşık 49.000 ₺ ciro. Kargo faturasını açtığında kendi hesabından belirgin şekilde yüksek bir rakam görmüş, ve sebebi tek bir satırdaydı.

Kilo değil hacim ödüyorsun

Kargo firması için maliyet, senin paketinin ağırlığı değil, kamyonda kapladığı yer. O yüzden hacmi bir ağırlık birimine çeviriyorlar. Ağustos 2026 itibarıyla yurtiçi gönderilerde kullanılan formül şu:

desi = (en × boy × yükseklik) / 3000

Yurt dışı ve hava kargoda bölen 3000 değil 5000 oluyor. Bölen firmadan firmaya da değişebiliyor, dolayısıyla kendi sözleşmene bakmadan bu sayıyı kesin kabul etme.

Okan'ın kolisini baştan sona hesaplayalım. Katlanmış bir pike takımını 42 × 34 × 26 cm'lik bir koliye koyuyor. Hacim 37.128 cm³. Üç bine böl, 12,376 çıkıyor. Faturaya 13 desi olarak giriyor.

Paketin ağırlığı ise 2,1 kilo.

Yani 2 kiloluk bir paketi 13 kilo gibi ödüyorsun. Aradaki 11 birim hava, ve o havayı taşıtan sensin.

Yuvarlamayı sormadıysan zaten kaybediyorsun

12,376 rakamı bir firmada 13 desiye yuvarlanır, başka bir firmada 12,5'e. Bu yarım desi tek gönderide önemsiz görünür. Ayda 62 gönderide 31 desi eder, ki bu Okan'ın iki buçuk günlük sevkiyatının bedeli demek.

Yuvarlama kuralı sözleşmende yazıyor. Yazmıyorsa sor ve yazdır.

Ne zaman kilo, ne zaman desi ödersin

Fatura, ikisinden büyüğü üzerinden çıkıyor. Hafif ve şişkin ürünlerde desi kazanır, ağır ve küçük ürünlerde kilo.

Küçük bir seramik kolisi düşün, 24 × 20 × 18 cm. Hacmi 8.640 cm³, yani 2,88 desi. Ama içindeki seramik 6 kilo. Faturaya 6 giriyor, 3 değil.

Bu ayrım, hangi tarafta oynayacağını belirliyor. Tekstil, ambalaj, oyuncak, çanta satıyorsan bütün kazancın hacmi küçültmekte. Seramik, cam, kitap, sıvı kozmetik satıyorsan hacimle uğraşmanın anlamı yok, orada kilo konuşuyor.

Paketleme desiyi düşürür, ve bu elindeki en hızlı kazanç

Okan pikeyi vakum poşetine aldı. Aynı ürün, aynı adres, aynı firma.

Paket	Ölçü (cm)	Hacim (cm³)	÷ 3000	Faturaya giren
Katlanmış takım, standart koli	42 × 34 × 26	37.128	12,376	13 desi
Aynı takım, vakumlanmış	38 × 30 × 12	13.680	4,56	5 desi
İki takım, tek vakumlu koli	38 × 30 × 22	25.080	8,36	9 desi
Üç takım, tek koli	38 × 30 × 32	36.480	12,16	13 desi

13 desiden 5 desiye. Aynı gönderi, kargo faturasının yüzde 38'i.

Desi başına sözleşme fiyatını buraya yazamam, çünkü senin fiyatın benim bilmediğim bir rakam. Ama çarpanı yazabilirim: o pikeyi vakumlayarak gönderdiğin her siparişte kargo maliyetini 2,6'ya bölüyorsun. Ayda 62 gönderi yapıyorsan bunu 62 ile çarp.

Üçüncü satır ayrıca ilginç. İki takım tek koliye girdiğinde 10 desi değil 9 desi oluyor, çünkü kutunun eni ve boyu sabit kalıp sadece yüksekliği artıyor.

Diğer hamleler, önem sırasıyla:

• Boşluğu doldurma, kutuyu küçült. Yumuşak ürünü korumak için aldığın büyük koli ürünü korumuyor, sadece fazladan hava taşıyor.
• Uygun ürünlerde koli yerine poşet. Tekstilde kargo poşeti hem desiyi hem de ambalaj maliyetini düşürüyor. Kırılganda tam tersi, orada koli zaten zorunlu.
• Kutu ölçülerini standartlaştır. Üç boy kutu tut, hepsinin desisini bir kere hesapla, kağıda yaz ve duvara as. Her siparişte yeniden ölçmek zorunda kalmazsın.

Anlaşmalı fiyat nasıl konuşulur

Satış temsilcisi seni dört şey üzerinden fiyatlıyor: aylık gönderi adedin, ortalama desin, gönderi coğrafyan (il içi, il dışı, uzak bölge dağılımı) ve ödeme vaden.

Şimdi asıl mesele. Görüşmeye aylık gönderi adedini götürme, desi dağılımını götür. Ayda yüz tane 2 desilik gönderen ile ayda yüz tane 15 desilik gönderen aynı müşteri değil, ve sen söylemezsen temsilci kendi ortalamasından fiyatlar. O ortalama hiçbir zaman senin lehine çıkmaz.

Pazarlıkta "ayda kaç gönderi yapıyorum" cümlesi hiçbir şey ifade etmiyor. "Ayda 62 gönderi, yüzde 70'i 5 desi altı, yüzde 90'ı il dışı" cümlesi bir teklif getiriyor.

Görüşmeye ne götüreceksin

Bir ay boyunca her paketi mezurayla ölç ve bir yere yaz. Excel şart değil, defterin arkası iş görüyor. Şu beş sütun yeter: tarih, ürün, ölçü, desi, gittiği il.

Ay sonunda elinde şunlar olur: toplam gönderi sayısı, ortalama desi, desi dağılımı ve il dağılımı. Bu sayfa, iki farklı firmadan aynı sayılar üzerinden teklif almanı sağlıyor, ki teklifleri karşılaştırabilmenin tek yolu bu.

Ayda 15 gönderi yapıyorsan bu görüşmeyi yapma. Bu hacimde anlaşma peşinde koşmanın karşılığı yok, şubeden gönder ve enerjini satış tarafına ayır. Anlaşma konuşması, sayıların temsilcinin ilgisini çektiği noktada anlamlı oluyor.

Kargoyu kim ödüyor

Türkiye'de üç yaygın kurgu var ve üçü de sipariş üzerinde farklı iş yapıyor.

Yöntem	Parayı kim veriyor	Siparişe etkisi	İade veya red olursa
Gönderici ödemeli	Sen, gönderirken	Fiyat yüksek görünür, ama teslimatta sürpriz olmaz	Gidiş ücreti sende kalır
Alıcı ödemeli	Alıcı, teslim alırken	Ürün fiyatın ucuz görünür, kapıda itiraz riski var	Paket reddedilirse dönüş masrafı sende
Kapıda ödeme (tahsilatlı gönderi)	Alıcı, ürün ve kargo birlikte	Bazı kategorilerde siparişin şartı	Hem gidiş hem dönüş sende, üstelik ürün de yolda

Üçüncü satır Türkiye'de en çok tercih edilen kurgu ve en pahalı olanı. Kargo firması tahsil ettiği parayı sana teslimattan sonra aktarıyor, Yurtiçi Kargo kendi Tahsilatlı Gönderi sayfasında teslimat tarihinden 3 iş günü sonra diyor, sektörde 3 ila 7 iş günü aralığı konuşuluyor. Üstünden bir hizmet bedeli ve/veya yüzde kesiliyor, oranı firmaya ve sözleşmene göre değişiyor. Nakit akışı ve red riski birlikte düşünülmesi gereken bir konu, kapıda ödeme nasıl çalışır yazısında reddedilen paketin gerçek maliyetini kalem kalem çıkardık.

Alıcıya hangi kargo fiyatını yazacaksın

Ne ödediğin bir konu, ne yazdığın başka bir konu. Üç yol var.

Sabit ücret. Her yere tek rakam. Alıcı bir saniyede anlıyor, sen de sohbette hesap makinesi açmıyorsun. Yakın ve küçük gönderilerde kazanıyorsun, uzak ve şişkin olanlarda kaybediyorsun, ve toplamda kârlı olup olmadığın desi aralığının darlığına bağlı.

Desi veya kilo bazlı. En doğru olanı, ve sohbette en kötü çalışanı. Alıcı toplamı önceden kestiremiyor, kestiremediği toplam da terk edilen sipariş demek.

Bölge bazlı. İl içi, il dışı, uzak bölge. Üç rakam. Doğrulukla anlaşılabilirlik arasında makul bir yer, özellikle uzak bölge farkı yiyorsan.

Seçerken şu ölçüyü kullan: DM'de "kargo ne kadar" sorusuna hesap makinesi açmadan cevap verebiliyor musun. "Bir bakayım" dediğin an araya bir adım koymuş oluyorsun, ve o adım Instagram üzerinden satışta en pahalı adım.

Okan sabit ücrete geçebildi, ama bir sıralama sayesinde. Kargo bedava eşiğini 1.200 ₺'ye koyduğu için 13 desilik üç takımlık siparişler zaten bedava kargo grubuna düşüyor. Geriye ücret aldığı siparişlerde 5 ila 9 desi aralığı kalıyor, ki bu tek bir sabit rakamın dürüstçe karşılayabileceği bir aralık. Yani önce eşiği koydu, sonra sabit ücreti hesapladı. Ters sırada yapsaydı tutmazdı.

"Kargo bedava" eşiğini marjdan hesaplamak

Türk alıcı, büyük pazaryerleri sayesinde belli bir tutarın üstünde kargonun bedava olmasını bekliyor. Bu beklenti gerçek ve onu görmezden gelmek sipariş kaybettiriyor. Ama eşiği hissederek koyarsan marjını yakarsın.

Okan'ın rakamları:

Sipariş	Ciro	Ürün maliyeti	Brüt marj	Marj oranı	Desi
1 takım	680 ₺	395 ₺	285 ₺	%41,9	5
2 takım	1.360 ₺	790 ₺	570 ₺	%41,9	9
3 takım	2.040 ₺	1.185 ₺	855 ₺	%41,9	13

Eşiği çıkarmanın yolu şu. Marjının ne kadarını kargoya vermeye razı olduğuna karar ver, diyelim dörtte biri. Sonra:

eşik = kargo maliyeti ÷ (marj oranın × kargoya ayırdığın pay)

Okan için marj oranı 0,419 ve pay 0,25, çarpımları 0,105. Yani eşiği, o gönderinin kargo maliyetinin yaklaşık 9,5 katına koyması gerekiyor. Sözleşme fiyatını sen biliyorsun, 9 desilik gönderinin maliyetini 9,5 ile çarp, çıkan rakam senin eşiğin.

Sonra iki tarafa da bakman lazım. Okan'ın ortalama sepeti 790 ₺. Eşiği 700 ₺'ye koysa neredeyse her sipariş bedava kargoya girer, ki bu bedava kargo değil, ilan edilmemiş bir indirim. 2.500 ₺'ye koysa kimse ulaşamaz ve eşik bir duvara dönüşür. Anlamlı yer, ortalama sepetin biraz üstü. Okan 1.200 ₺'ye koydu, çünkü tek takım alan kişiyi yastık kılıfı setiyle o rakama taşıyabiliyordu.

Büyük sepet her kategoride ucuza gitmiyor

Yaygın varsayım, sepet büyüdükçe kargonun birim maliyetinin düştüğü yönünde. Bu, küçük ve yoğun ürünlerde doğru. Takı satıyorsan üç kolye tek kolyeyle aynı desiye gidiyor, sepet büyümesi saf kâr.

Hacimli yumuşak üründe değil. Yukarıdaki tabloda ciro başına düşen desiye bakarsan, tek takımda 1.000 ₺ ciro başına 7,35 desi, üç takımda 6,37 desi. İyileşme var ama yüzde 13, üç katı sipariş için. Çünkü kutu neredeyse doğrusal olarak büyüyor.

Yani ev tekstilinde eşiği koyarken beklentini buna göre ayarla. Sepeti büyütmek cironu artırıyor, kargo birim maliyetini pek düşürmüyor.

Fiyatı sonradan değiştiren şeyler

Faturanın hesabından yüksek çıkmasının ikinci sebebi, gönderirken bilmediğin kalemler.

Uzak bölge farkı. Bazı ilçeler standart tarifenin dışında ve üstüne ek ücret biniyor. Hangi ilçelerin bu kapsamda olduğu firmaya göre değişiyor. Sözleşme imzalarken listeyi iste, ve o listeyi ürün sayfandaki teslimat notuna göre yorumla.

Teslim edilemeyen adres. Adres eksikse, alıcı ulaşılamıyorsa veya paket dağıtım alanı dışına düşüyorsa yeniden deneme ve iade süreci başlıyor, ve bunun bir bedeli oluyor. Bunu azaltmanın yolu ürün tarafında değil, sipariş tarafında: adresin açık gelmesi ve telefonun doğru olması. Siparişin tek tek sorularak toplandığı bir sohbette adres yarım kalıyor, önceden yazılı geldiğinde kalmıyor, WhatsApp'tan sipariş almak yazısında bir siparişin içermesi gereken altı alanı sıraladık.

Hasar ve kayıp. Kargo firmasından talep ediyorsun, ve talebin evrağa bağlı. Gönderi içeriğinin beyanı, paketleme şekli, teslim tutanağı, süreler. Tazminatın nasıl hesaplandığı ve üst sınırı sözleşmende yazıyor, oradan oku, kimsenin anlattığına güvenme. Pratikte işi belirleyen şey, paketin açılma anını çeken alıcı videosunun olup olmaması.

Şube teslim mi, adresten alım mı

Şubeye kendin götürüyorsan zamanını veriyorsun. Günde bir kere, kapanış saatinden önce, sırayla.

Adresten alım (kurye ile alım) anlaşması bunu ortadan kaldırıyor, karşılığında genelde bir hacim taahhüdü ve düzenli bir sevkiyat saati istiyor. Hesabı basit: haftada beş gün, günde 40 dakika şube trafiği, ayda yaklaşık 13 saat. O 13 saati üretime mi ayırırsın, kargo şubesine mi, kararı sana ait.

Küçük hacimde şube teslim mantıklı. Günde üç dört gönderiye çıktığında adresten alım hem zaman hem de pazarlık gücü kazandırıyor.

Okan'ın ayı, rakamlarla

Denizli, ev tekstili, 680 ₺ pike takımı, ortalama sepet 790 ₺.

Kontrol ettiği ay: 62 sipariş, yaklaşık 49.000 ₺ ciro. Paketleme değişmeden önce ortalama desi 11. Toplam 682 desi.

Vakum poşetine geçtikten ve üç standart kutu boyuna indikten sonra ortalama desi 6'ya düştü. Aynı sipariş adediyle toplam 372 desi. Aradaki fark 310 desi, yani kargo faturasının yüzde 45'i.

Desi başına ödediği rakam onun sözleşme fiyatı ve burada yazmıyorum. Ama şunu söyleyebilirim: bu değişiklik için ödediği tek bedel bir vakum poşeti rulosu ve bir el süpürgesiydi, ve ilk ay faturasında geri aldı.

İkinci hamlesi eşikti. Kargo bedava sınırını 1.200 ₺'ye koydu ve ürün sayfasına "1.200 ₺ ve üzeri kargo bedava" satırını yazdı. Tek takım alan müşterilerin bir kısmı ikinci ürün ekledi. Ortalama sepet 790 ₺'den yukarı çıktı, sipariş sayısı düşmedi.

Üçüncü hamlesi kutuları duvara asmaktı. Üç kutu boyu, her birinin yanında desisi yazılı. Sipariş gelince hangi kutu olduğuna bakıp fiyatı doğrudan söylüyor, hesap makinesi açmıyor.

Sailo bu işin neresinde

Kısa cevap: siparişin ve toplamın tarafında, kargonun tarafında değil.

Sipariş sana yazılı geliyor, içinde ürün, seçenekler, adres ve toplam oluyor. Teslimat, malın kendisinden ayrı bir kalem olarak duruyor. Kartla ödemede Sailo'nun aldığı %1–3'lik komisyon indirim sonrası mal bedeli üzerinden hesaplanıyor ve teslimat ile vergiyi kapsamıyor, yani kargo bedelinden Sailo'ya bir şey gitmiyor. Havale, kapıda ödeme, WhatsApp ve diğer manuel yöntemlerde Sailo zaten hiçbir şey almıyor ve paraya hiç dokunmuyor.

Bunun çözmediği şeyler

Kutuları mezurayla ölçmek, sözleşmeyi pazarlık etmek, firmayı seçmek, alıcının ne kadar ödeyeceğine karar vermek ve takip numarasını mesaja yazmak senin işin. Hiçbir katalog aracı bunları yapmıyor, ve yapıyormuş gibi anlatan varsa sözleşmeyi okumamıştır.

Ödeme tarafında da açık konuşalım. Manuel yöntemlerde paranın geldiğini sen doğruluyorsun, çünkü Sailo bankana bağlı değil ve havalenin hesabına düştüğünü ancak bankan biliyor. Kart yöntemi Stripe üzerinde ve sadece Stripe üzerinde çalışıyor, ve düğmenin açılması Stripe'ın senin ülkenden hesap kabul etmesine bağlı. Stripe'ın ülke listesi zaman içinde değişiyor, o yüzden Business'a abone olmadan önce stripe.com/global adresinden Türkiye'yi kendin kontrol et. Taksit ise Sailo'nun bir özelliği değil, alıcının kendi kartından ve kendi bankasından geliyor.

Hesabını havale ve kapıda ödeme üzerine kur, çünkü bugün Türkiye'de çalışan yöntemler bunlar. Havale ile ödeme almak yazısında dekont geldiğinde ne yapacağını, kurgunun tamamını ise website olmadan Instagram'dan satış yazısında bulursun.

Bu hafta ne yapacaksın

Bir mezura al. Bu hafta gönderdiğin ilk on paketi ölç, hacmini 3000'e böl, ve on satırlık bir liste çıkar. Yanına gerçek kiloyu da yaz, çünkü hangisinin büyük olduğunu görmen lazım.

Sonra o listeyle iki firmayı ara. Adet değil, ortalama desini ve il dağılımını söyle. Gelen iki teklifi aynı listeye uygula ve hangisinin senin paket profiline uyduğuna bak.

Bir de vakum poşeti dene. Yumuşak bir şey satıyorsan bu hafta yapabileceğin en kârlı iş o.